Journal of Spatial Analysis Environmental Hazards

fa ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان دشت مشهد با استفاده از تلفیق مدل های DRASTIC و SI Vulnerability assessment of Mashhad plain aquifer using the combination of DRASTIC and SI models تخصصي Special كاربردي Applicable در حال حاضر آبخوان دشت مشهد به علت شرایط خاص خود و وجود واحدهای صنعتی و فعالیت‌های کشاورزی، شهرها و شهرک‌های متعدد از مناطق بحرانی و آسیب‌پذیر می باشد و هدف از این پژوهش، ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان دشت مشهد به جهت پایش کیفی و مدیریت منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از آلودگی‌های آتی آن هست. داده‌ها و لایه‌های اطلاعاتی موردنیاز جهت استفاده در مدل‌های DRASTIC و SI  از شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی تهیه گردید. در مدل DRASTIC از هفت و در مدل SI از پنج پارامتر هیدروژئولوژیکی استفاده‌شد و پس از وزن دهی و رتبه‌بندی و تلفیق لایه‌ها در محیط نرم‌افزار ArcGIS، نقشه آسیب‌پذیری آبخوان دشت مشهد با تقسیم‌بندی به محدوده‌های با آسیب‌پذیری خیلی کم تا زیاد به دست آمد. نتایج حاصله از مدل DRASTIC نشان می‌دهد که محدوده مطالعاتی در چهار پهنه با آسیب‌پذیری خیلی کم (85/21%)، کم (09/32%)، متوسط تا کم (05/31%) و متوسط تا زیاد (59/14%) قرار می‌گیرد. همچنین براساس نتایج مدل SI محدوده مطالعاتی در پنج پهنه با آسیب‌پذیری خیلی کم (4/0%)، کم (63/24%)، متوسط تا کم (98/23%)، متوسط تا زیاد (71/18%) و زیاد (25/32%) قرار دارند. با مقایسه نتایج مدل‌ها به‌طورکلی میزان آسیب‌پذیری آبخوان از سمت جنوب شرق به شمال غرب افزایش می‌یابد. همچنین برای صحت سنجی نقشه‌های آسیب‌پذیری با شاخص کیفی TDS  مقایسه گردید نتایج نشان داد هر دو مدل دقت بالایی در پهنه‌بندی آسیب‌پذیری آبخوان دشت مشهد دارند. Introduction: Assessing the vulnerability and pollution of the aquifer is necessary for the management, development and allocation of land use, quality monitoring, prevention and protection of groundwater pollution. The purpose of this research is to identify and analyze the qualitative vulnerability of the Mashhad plain aquifer in order to monitor and manage underground water resources and prevent its future pollution. Methodology: Mashhad plain is located in the northeast of Iran between Binaloud and Hezarmasjed mountains and in the watershed of the Kasfroud river, and its area is 2527 square kilometers. In this research, the vulnerability of the Mashhad Plain aquifer was evaluated with DRASTIC and SI models, and ArcGIS was used to analyze the parameters and prepare the vulnerability map. DRASTIC model is one of the overlap and index methods. In this method, the seven measurable parameters for the hydrogeological system include the depth of the groundwater level(D), net recharge(R), aquifer environment(A), soil environment(S), topography(T), Impact of the unsaturated Zone(I) and hydraulic conductivity(C) is used. The ratings for the sub-layers of each criterion vary from one to ten depending on their impact on the vulnerability potential. In SI method, five parameters of groundwater depth(D), net recharge (R), aquifer lithology(A), topography(T) and landuse(LU) are used for aquifer vulnerability. After preparing the SI model layers and weighting each of the layer classes using the functions available in the ArcGIS, the sensitivity index is obtained from the weighted sum of the mentioned parameters. Conclusion: Study area is divided into four zones with very low vulnerability(21.85%), low(32.09%), medium to low(31.05%) and medium to high vulnerability(14.59%). Also, based on the results of the SI model, the study area is divided into five areas with very low vulnerability(0.4%), low(24.63%), medium to low(23.98%), medium to high(18.71%) and high vulnerability(32.25%). In general, the vulnerability of the aquifer increases from the southeast to the northwest.For verification, statistical method and calculation of correlation coefficient between vulnerability maps and TDS layer was used in TerrSet software and the results showed that both DRASTIC and SI models have high accuracy in zoning the vulnerability of Mashhad plain aquifer, so that the correlation coefficient of vulnerability maps with index The quality of TDS in Drastic model is (0.996) and in SI model (0.995); Therefore, the results of the following research can be used in environmental assessments and analysis of various pollutions and can be used as a basis for management decisions. آسیب‌پذیری, آبخوان دشت مشهد, DRASTIC, SI vulnerability, Mashhad plain aquifer, DRASTIC, SI 1 18 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1410-1&slc_lang=fa&sid=1 Vajihe Gholizade وجیهه قلی زاده vajihe_gholizade@yahoo.com 100319475328460013115 100319475328460013115 No kharazmi University دانشگاه خوارزمی Amir Saffari امیر صفاری saffari@khu.ac.ir 100319475328460013116 100319475328460013116 Yes kharazmi University دانشگاه خوارزمی Ali Ahmadabadi علی احمدآبادی amhadabadi@khu.ac.ir 100319475328460013117 100319475328460013117 No kharazmi University دانشگاه خوارزمی Amir Karam امیر کرم aa_karam@yahoo.com 100319475328460013118 100319475328460013118 No kharazmi University دانشگاه خوارزمی