fa سنجش تغییرات زمانی- مکانی کاربری اراضی و کیفیت زیستگاه های حوضه آبخیز تجن با استفاده از داده های سنجش از دور تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">این مطالعه با هدف ارزیابی کیفیت زیستگاه‌های آبخیز تجن در شمال ایران بر مبنای تغییرات کاربری اراضی در بازه زمانی 1431-1371 و بررسی ارتباط آن با سنجه‌های تعداد لکه (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">NP</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">)، تراکم لکه (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">PD</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">)، تراکم لبه (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">ED</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">)، بزرگترین لکه (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">LPI</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">)، شکل لکه (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">LSI</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">) و جداشدگی (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">SPLIT</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">) انجام پذیرفت. تصاویر لندست 8 و 4 برای تهیه نقشه‌های کاربری اراضی در سال‌های 1371، 1401 و 1431 با استفاده از روش‌های حداکثر احتمال، ترکیب متقاطع و </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">CA-Markov</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> در نرم‌افزارهای انوی و ترست پردازش شد. کیفیت زیستگاه‌های حوضه نیز با استفاده از اینوست در سه سناریو بر مبنای نقشه‌های کاربری اراضی ارزیابی و رابطه آن با تغییرات کاربری اراضی و سنجه‌های موردنظر بر اساس رگرسیون حداقل مربعات و آزمون همبستگی اسپیرمن تحلیل شد. </span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">نتایج نشان داد در بازه زمانی 1371 تا 1431، اراضی جنگلی و کشاورزی به ترتیب بیشترین تغییرات کاهشی (82460- هکتار) و افزایشی (76392 هکتار) را داشتند. </span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">زیستگاه&shy;های بخش مرکزی حوضه از کیفیت بالاتری نسبت به پهنه‌های شمالی و جنوبی برخوردار بودند. </span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">رابطه کیفیت زیستگاه‌ها با تغییرات کاربری اراضی معنادار و معکوس (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">-0.95<r<-0.85, p-value=""></r<-0.85,></span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">)، </span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">با سنجه‌های </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">NP</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">، </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">PD</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">، </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">ED</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> و </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">LSI</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> غیرمستقیم و معنادار (</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">-0.46<r<-0.35, p-value=""></r<-0.35,></span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">) و با سنجه‌های </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">LPI</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> و </span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#0d0d0d">SPLIT</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> ضعیف مشاهده</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> گردید. این مطالعه نشان داد که کیفیت زیستگاه‌ها حوضه مطالعاتی تحت تأثیر تغییرات کاربری اراضی و ویژگی‌های لکه‌های سیمای سرزمین طی 30 سال گذشته کاهش یافته و احتمالاً همین روند تا 30 سال آینده نیز ادامه می‌یابد. نتایج این مطالعه می‌تواند به عنوان مبنای تصمیم‌گیری در راستای توسعه کاربری‌ها در منطقه و حفاظت محیط‌زیست آن قرار گیرد.</span></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#222222">This study aimed to assess the habitat quality of the Tajan watershed in northern Iran through land use changes from 1992 to 2052 and to investigate its relationship with landscape metrics, including number of patches (NP), patch density (PD), edge density (ED), largest patch index (LPI), landscape shape index (LSI), and splitting index (SPLIT). Landsat 8 and 4 images were processed to produce land use maps for 1992, 2022, and 2052 using maximum likelihood, cross-combination, and CA-Markov methods in ENVI and TerrSet software. Habitat quality was also assessed using InVEST in three scenarios based on the land use maps. Relationships were analyzed using least squares regression and Spearman&#39;s correlation test. The results showed that from 1992 to 2052, forest and agricultural areas had the most decreasing (-82,460 hectares) and increasing (76,392 hectares) changes, respectively. Habitats in the central part of the watershed had higher quality than those in the northern and southern parts. The relationship between habitat quality and land use changes is significant and inverse (-0.95<r<-0.85, p-value=""></r<-0.85,></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></div> کیفیت زیستگاه, کاربری اراضی, لندست, اینوست, سنجش از دور Habitat quality, Land use, Landsat, InVEST, Remote sensing 97 111 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1399-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Rahmani محمد رحمانی m.rahmani@umz.ac.ir 100319475328460011956 100319475328460011956 Yes Mazandaran University دانشگاه مازندران ّFarhan Ahmadi Mirghaed فرهان احمدی میرقائد f.ahmadi.m@gmail.com 100319475328460011957 100319475328460011957 No Mazandaran University دانشگاه مازندران Sareh Mollaaghajanzadeh ساره ملاآقاجانزاده aghajanzadeh.geo@gmail.com 100319475328460011958 100319475328460011958 No Mazandaran University دانشگاه مازندران