تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تبیین ساختار طبیعی شهر نیشابور در تاب‌آوری کالبدی- فضایی آن در مواجهه با زلزله

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشگاه آزاد
چکیده
هدف: هدف اصلی این مطالعه، تبیین چگونگی تأثیر مؤلفه‌های ساختار طبیعی شهر بر سازمان فضایی و کالبدی نیشابور و نقش آن‌ها در کاهش یا تشدید آسیب‌پذیری ناشی از زلزله است. این پژوهش می‌کوشد با رویکردی تحلیلی، زمینه نظری لازم برای درک پیوند میان طبیعت، کالبد شهر و تاب‌آوری در برابر سوانح طبیعی را فراهم آورد.
روش پژوهش: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی گردآوری شده است. محدوده مورد مطالعه شهر نیشابور و جامعه آماری، شهروندان بالای 20 سال این شهر و نمونه مورد مطالعه 386 نفر بوده است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش‌های تحلیل آماری از جمله تحلیل همبستگی، معادلات ساختاری، رگرسیون چند مرحله‌ای و تحلیل فضایی به‌صورت تلفیقی استفاده شده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که میان مؤلفه‌های ساختار طبیعی شهر نیشابور و میزان تاب‌آوری کالبدی–فضایی آن در برابر زلزله رابطه‌ای معنادار وجود دارد. به‌گونه‌ای که عواملی نظیر شرایط زمین‌شناسی، شیب و توپوگرافی زمین و نحوه استقرار بافت‌های شهری، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش یا افزایش آسیب‌پذیری فضایی ایفا می‌کنند. نتایج تحلیل‌های آماری و فضایی بیانگر آن است که بخش‌هایی از شهر که با ساختار طبیعی سازگارتر شکل گرفته‌اند، از سطح تاب‌آوری بالاتری برخوردار بوده و در مقابل، نواحی توسعه‌یافته بدون توجه به محدودیت‌های طبیعی، آسیب‌پذیری بیشتری در برابر زلزله دارند.
نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بیانگر آن است که همسویی الگوی توسعه شهری با ویژگی‌های طبیعی نظیر شرایط زمین، توپوگرافی و پهنه‌بندی‌های مخاطره می‌تواند به‌طور معناداری از میزان آسیب‌پذیری شهری بکاهد. بر این اساس، برنامه‌ریزی و طراحی شهری مبتنی بر شناخت دقیق بستر طبیعی، نه‌تنها در کاهش خسارات ناشی از زلزله مؤثر است، بلکه می‌تواند به‌عنوان راهبردی پایدار برای افزایش ایمنی و تاب‌آوری شهر نیشابور در مواجهه با سوانح طبیعی مورد توجه مدیران و برنامه‌ریزان شهری قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Explanation of the Role of Nishapur’s Natural Urban Structure in Physical–Spatial Resilience to Earthquakes

نویسنده English

Faranih mashoufi
پ
چکیده English

Objective: This study aims to formulate an optimal urban resilience model in response to earthquakes by examining various factors, including proximity to faults, building density, access to open spaces, evacuation routes, distribution of critical facilities, and the condition of deteriorated urban fabric, which contribute to reducing Neyshabur’s vulnerability.
Methods: The research adopts a descriptive-analytical method, with data collected through literature review, document analysis, and spatial analyses (GIS).
Results: The findings reveal that increased vulnerability in high-risk areas, weaknesses in street networks and evacuation paths, shortage of open spaces as perceived by both citizens and experts, blocked routes in central districts, concentration of vital facilities in limited zones, and poor regeneration of deteriorated areas collectively heighten the city’s vulnerability. In contrast, areas with gentle slopes, appropriate distance from fault lines, and newly developed zones demonstrate higher levels of resilience. Accordingly, the proposed physical-spatial resilience model for Neyshabur emphasizes land use planning based on the integration of field evidence, spatial analysis, and urban planning considerations.
Conclusions: This approach, through precise identification of vulnerabilities and formulation of actionable interventions, offers an effective framework to enhance the earthquake resilience of Neyshabur and other similarly situated cities.

کلیدواژه‌ها English

Natural hazards
Physical elements
Physical-spatial resilience
Urban resilience components
City of Neyshabur

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 مرداد 1405