تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

تحلیل فضایی مخاطرات محیطی

پهنه‌بندی حرکت توده‌ای در حوزه آبخیز چم‌گردلان ایلام و بررسی عوامل مؤثر در وقوع آن‌

نویسنده
محمدرضا جعفری
جهاد کشاورزی
10.61186/jsaeh.11.3.8
چکیده
با توجه به این­که در حوزه­ آبخیز چم ­گردلان شکل ­های مختلف حرکات توده­ای به ­ویژه در مسیر راه ­های ارتباطی، اراضی زراعی و مسکونی وجود دارد، ضرورت ایجاد نقشه­ های پهنه ­بندی برای آن­ها و نیز بررسی عوامل مؤثر در وقوع آن به ­منظور پیشگیری و کنترل این پدیده را اجتناب ناپذیر می­ سازد. لذا در این پژوهش، ضمن بازدیدهای میدانی، اقدام به ایجاد نقشه ­های زمین ­شناسی، فیزیوگرافی، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، فرسایش، کلیماتولوژی، خاکشناسی و ژئومورفولوژی در محیط GIS گردید. روش انجام کار در این پژوهش بر مبنای تشخیص واحدهای کاری ژئومورفولوژی بوده که به کمک تفسیر عکس­ های هوایی و قطع دادن نقشه ­های پایه صورت گرفته است. سپس عوامل مؤثر بر وقوع حرکات توده­ای با استفاده از روابط رگرسیون لجستیک مورد بررسی قرار گرفت. به ­نحوی که در آن عواملی مانند شیب، نوع سازند زمین شناسی، خاکشناسی، اقلیم به عنوان متغیرهای مستقل و فراوانی وقوع حرکات توده­ای به عنوان تابعی از عوامل مذکور در نظر گرفته شد. نتایج حاصله نشان داد که مؤثرترین عوامل در ارتباط با فراوانی وقوع زمین­ لغزش­ ها در منطقه، به­ ترتیب عبارت از شیب، تشکیلات زمین­ شناسی، جنس توده لغزشی (نوع و میزان املاح در خاک) و کاربری اراضی می ­باشند.
کلیدواژه‌ها
حرکت توده ای
رگرسیون لجستیک
عکس هوایی
GIS

عنوان مقاله English

Zoning of mass movement in the Cham gardlan watershed of Ilam and investigation of factors affecting its occurrence

نویسنده English

mohammadreza jafari
Agricultural Jihad Organization
چکیده English

Considering that there are different forms of mass movements in the ChamGardlan watershed, especially along communication routes, agricultural and residential areas, it is necessary to create refugee maps Therefore, it is impossible to examine the factors influencing its situation in order to prevent and control this phenomenon. Therefore, during the field visits, geographical, physiography, land use, vegetation cover, soil, climatology, geography and geomorphology maps were produced in the GIS environment. The method of this research has been accomplished base of distinction of the geomorphological units while using aerial photos and crossing basis maps. Then, the effective factors on the occuration of mass movements were studied using logistic regression equations. So that, the factors such as slope, geological formation type, pedologic, climatic, etc. were taked into consideration as independant variables, and mass movements occurance frequency as function of mentioned factors.The result indicated that the effective factors related to frequency of land sliding happening in the area in arrangement, are slope, geological formation type and mass movements type (both kind and amount of salts in soil) and also landuse.

کلیدواژه‌ها English

mass movement
logistic regression
aerial photo
GIS
رفاهی، حسنقلی. 1382. فرسایش آبی و کنترل آن، انتشارات دانشگاه تهران.
اسکندری، محسن. مسعود نجابت و سیدمسعود سلیمان‌پور. 1395. تهیه نقشه پهنه‌بندی خطر وقوع حرکت‌های توده ای با استفاده از روش رگرسیون چند متغیره حوزه‌آبخیز تنگ شول استان فارس، یازدهمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران
لجم اورک، مرتضی و زهرا پیری . 1402. پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و فن GIS (مطالعۀ موردی: شهرستان باغملک)، نشریه جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره 3، صص 195-215
احمد آبادی، علی و مریم رحمتی. 1394. کاربرد شاخص‌های کمی ژئومورفومتریک در شناسایی پهنه‌های مستعد زمین‌لغزش با استفاده از مدل SVM (مطالعه موردی: آزاد راه پل زال خرم‌آباد). پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، 3: 213-197.
مدیریت آبخیزداری سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام. 1373. مطالعات مرحله توجیهی طرح آبخیزداری حوزه آبخیز چم گردلان گزارش خاکشناسی و قابلیت اراضی. ص 8-25
احمدی، حسن. 1385. ژئومورفولوژی کاربردی، جلد اول (فرسایش آبی)، انتشارات دانشگاه تهران.
مدیریت آبخیزداری سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام. 1373. مطالعات مرحله توجیهی طرح آبخیزداری حوزه آبخیز چم گردلان گزارش هیدرولوژی. ص 7
احمدی، حسن و فیض نیا، سادات. 1385. سازندهای دوره ی کواترنر، انتشارات دانشگاه تهران.
نظری‌بیاتیُ، فرنگیس. منصور جعفربیگلو ، شیرین محمدخان و مهران مقصودی. 1401. پهنه‌بندی خطر وقوع زمین لغزش در منطقه کلور با استفاده از مدل ترکیبی قضیه بیز ANP ، نشریه جغرافیا و مخاطرات محیطی، پیاپی 42، صص1-22
آرنف، استن .1375. سیست‌های اطلاعات جغرافیایی، ترجمه سازمان نقشه‌برداری کشور.
سرمد، زهره .1382. آمار استنباطی گزیده ای از تحلیل های آماری تک متغیره، انتشارات سمت.
تقوایی‌مقدم ابراهیم و مینا حسینی‌نژاد. 1392. پهنه‌بندی خطر حرکت‌های توده‌ای در حوزه آبخیز طالقان با استفاده از GIS ، یازدهمین کنگره جغرافی‌دانان ایران
شیرانی، کورش؛ عبدالله سیف و احمد نصر. 1392. بررسی عوامل موثر بر حرکات توده‌ای برپایه تهیه نقشه‌های پهنه بندی خطر زمین لغزش (مطالعه موردی: ارتفاعات دنای زاگرس)، فصلنامه علوم زمین، دوره: 23، شماره: 89
پورهاشمی، سیما؛ ابوالقاسم امیر احمدی و الهه اکبری. 1393. انتخاب مدل مناسب از بین روش‌های آماری دومتغیره جهت پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در محیط GIS مطالعه موردی: حوزه‌آبخیز بقیع. فصل‌نامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 15: 89-71.
شریعت‌جعفری، محسن. 1374. زمین‌لغزش (مبانی و اصول پایداری شیب‌های طبیعی). انتشارات سازه.
دلال اوغلی، علی. محمدحسین فتحی و کاظم خوشدل. 1396. کاربرد روش های نوین تصمیم گیری چند شاخصه در برآورد پتانسیل سیل خیزی با تاکید بر عوامل ژئومورفیک (مطالعه موردی: حوضه رودخانه آجر لو چای). نشریه فضای جغرافیایی، 59: 67-82.
غیومیان، جعفر، سید محمود فاطمی‌عقدا، عقیل اشقلی‌فراهانی و محمد تشنه‌لب. 1381. پهنه‌بندی خطر وقوع زمین لغزش با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمشخصه فازی (مطالعه موردی منطقه رودبار گیلان)، نشریه پژوهش سازندگی، دوره 15. ش 3-4 صص 67-80
جعفری، محمدرضا، شمس‌اله عسگری و ایوب پیرانی، 1402. ارزیابی پتانسیل آسیب‌پذیری زمین لغزش در حوضه-های منتخب استان‌های آذربایجان شرقی، اردبیل، ایلام، تهران و مازندران، انتشارات پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری.
Hosmer, D.W. and Lemeshow, S. 1989 . Applied Logistic Regression. John Wiley & Sons, Inc., New York.
حجازی، اسدالله؛ محمدحسین رضایی مقدم و عدنان ناصری. 1400. پهنه بندی احتمال وقوع زمین لغزش در پایین-دست سد سنندج. نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 2: 55-70.
Klose, M and Bodo Damm. 2015. Landslide Economics: Concepts and Case Studies. onference: EGU General Assembly.
Leuven, KU and G. Flemish. 2013. Economic valuation of landslide damage in hilly regions: A case study from Flanders, Belgium. Science of The Total Environment, 336-323: 447
Mike, G . S, P. D. Palmer, C. Harmer and J. Sharpe. 2016. The Economic Impact of Landslides and Floods on the Road Network. Procedia Engineering, 1423-1425: 143
Perera, E. N. C., D. T. Jayawardana, P. Jayasinghe, R. M. S. Bandara and N. Alahakoon .2018. Direct impacts of landslides on socio-economic systems: a case study from Aranayake, Sri Lanka. Geoenvironmental Disaster, 1-12: 5
Paoletti, V., D. Tarallo, F. Matano, A. Rapolla. 2013. Level-2 susceptibility zoning on seismicinduced landslides: An application to Sannio and Irpinia areas, Southern Italy. Physics and Chemistry of the Earth, 147-159: 63
Soeters, R. and van westen,C.J . 1996 .Slope Instability Recognition, Analysis and
Vitoria, F and Blasio. 2012. Introduction to the physics of landslides, Springer: Berline. University. Rome.