fa بررسی تغییر کاربری اراضی برپهنه بندی خطر وقوع سیل در حوضه آبخیز سامیان تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:9pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">هدف: تغییرات کاربری اراضی به عنوان یکی از عوامل انسانی باعث تشدید سیلاب می شود که می تواند الگوی رواناب و شدت وقوع سیل را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار دهد. هدف از این پژوهش بررسی تاثیرات تغییر کاربری اراضی بر پهنه بندی خطر وقوع سیل در بازه زمانی 2015 تا 2024 در حوضه آبخیز سامیان واقع در استان اردبیل است.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span style="tab-stops:right 423.95pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">روش پژوهش: به منظور استخراج نقشه های کاربری اراضی از تصاویر ماهواره لندست 7و 8 وسنتینل2 برای سال های 2015و 2024 در </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">محیط ارث انجین&nbsp; استفاده شد </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و طبقه بندی با استفاده از الگوریتم درخت تصمیم گیر(</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="line-height:150%">CART</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> انجام شد. سپس با استفاده از مدل توسعه یافته سیلاب ناگهانی و تلفیق لایه های اطلاعاتی شامل: شیب ،تجمع جریان ،کاربری اراضی ،نقشه زمین شناسی، انحنا دامنه، بافت خاک در محیط </span></span></span></b><b>&nbsp;</b><b><span dir="LTR" style="line-height:150%">ArcMap</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> نقشه پهنه بندی خطرسیلاب تهیه شد. </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">یافته ها: نتایج نشان داد بین سال های 2015 تا 2024 تغییرات قابل توجهی در کاربری اراضی رخ داده است. از جمله افزایش </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">۱۸</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">۴۷</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪ </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">زمین های کشاورزی آبی ، </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">9</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">38</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪ </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مناطق مسکونی، </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">25</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">85</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مراتع کم تراکم و درمقابل کاهش </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">25</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">21</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪- </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اراضی دیم، </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">9</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">14</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪-</span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> مراتع متراکم و </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">98</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">61</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪- </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;کلاس برف. این تغییرات منجربه افزایش مساحت پهنه های باخطر بالا <span style="color:black">شده است. دقت طبقه بندی کاربری اراضی نیز با دقت کلی و ضریب کاپای بالای </span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">0</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٫</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">98</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">٪ </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:#212121">اعتبار بالای نتایج به دست آمده را نشان می دهد.</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتیجه گیری: افزایش سطوح نفوذناپذیر و کاهش پوشش گیاهی طبیعی باعث افزایش رواناب سطحی و در نتیجه گسترش نواحی پرخطر شده است. مدل </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="line-height:150%">Mffpi</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با بهره گیری از عوامل محیطی و انسانی توانسته است ابزای موثر برای پیش بینی و مدیریت خطر سیلاب ارائه دهد.</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="color:#212121"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:9pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%">Objective:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"> Land use/land cover (LULC) changes, as one of the main anthropogenic drivers, significantly influence runoff patterns and intensify flood hazards. This study aims to assess the impact of land use changes on flood hazard zonation over the period 2015 to 2024 in the Samian watershed, located in Ardabil Province, Iran.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%">Methodology:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"> Satellite imagery from Landsat 7, Landsat 8, and Sentinel-2 was utilized to extract land use maps for the years 2015 and 2024 using the Google Earth Engine platform. LULC classification was performed using the Classification and Regression Trees (CART) algorithm. Subsequently, the Modified Flash Flood Potential Index (MFFPI) model was applied by integrating key environmental layers, including slope, flow accumulation, land use, geology, curvature, and soil texture, within the ArcMap environment to generate flood hazard zonation maps.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%">Findings:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"> The results indicated substantial LULC changes between 2015 and 2024, including an 18.47% increase in irrigated agricultural lands, a 9.38% increase in residential areas, and a 25.85% rise in sparse rangelands. In contrast, dry farming lands decreased by 25.21%, dense rangelands by 9.14%, and snow-covered areas by 98.61%. These changes have led to a notable expansion of high-risk flood zones. The LULC classification achieved a high overall accuracy and Kappa coefficient exceeding 0.98, indicating reliable results.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"> The expansion of impervious surfaces and reduction in natural vegetation cover have increased surface runoff and, consequently, the extent of high-risk flood-prone areas. The MFFPI model, by incorporating both environmental and anthropogenic factors, proved to be an effective tool for flood hazard prediction and management.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; تغییرات پویا ، منابع آب ، پتانسیل سیل خیزی، لندست Dynamic changes, Water resources, Flooding potential, Landsat 0 0 http://jsaeh.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-387-10&slc_lang=fa&sid=1 Sayyad Asghari Saraskanroud صیاد اصغری سراسکانرود s.asghari@uma.ac.ir 100319475328460012745 100319475328460012745 Yes Professor ، Department of Physical Geography ، Faculty of Social Sciences ، University of Mohaghegh Ardabili ، Ardabil ، Iran استاد،گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Fatemeh Samadi Shalveh Alia فاطمه صمدی شلوه علیا samadi.f.2019@gmail.com 100319475328460012746 100319475328460012746 No Master's Student ، Remote Sensing and Geographic Information Systems (GIS) ، Department of Physical Geography ، Faculty of Social Sciences ، University of Mohaghegh Ardabili ، Ardabil ، Iran. دانشجوی کارشناسی ارشد، رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی،گروه جغرافیای طبیعی،دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Zeinab Hazbavi زینب حزباوی z.hazbavi@uma.ac.ir 100319475328460012747 100319475328460012747 No Associate Professor, Department of Range and Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Water Management Research Center, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran. دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری ، دانشکده منابع طبیعی، مرکز تحقیقات مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران